Veranderen: roeien en kanoën

Onvrede en ontevredenheid zijn begrippen die vaak als synoniem gebruikt worden. Dat is echter niet juist. Onvrede is het onbehagen dat iemand voelt wanneer hij of zij constateert dat een bepaalde situatie anders is dan hij of zij dat gewenst acht. De werkelijkheid voldoet niet aan de nor­men die men daaraan stelt. Men ervaart iets als een probleem, als een ongewenste situatie. Sommige mensen leggen  daarbij het accent sterker op datgene wat in de huidige situatie verkeerd is, het probleem, andere leggen juist meer accent op de gewenste situatie, hun ambitie.

Dat kan leiden tot een tweetal benaderingen van onvrede. Je kunt een onderscheid maken in ‘roeiers’ en ‘kanoërs’. Roeiers zijn  meer gericht op datgene wat er verkeerd is. Met hun blik gericht op de feitelijke situatie proberen zij daar zo ver mogelijk vandaan te komen. De precieze toekomst zien zij niet omdat zij daar met hun rug op gericht zijn. Hun aanpak is vooral dat zij willen weten wat er nu precies niet deugt en waarom dat zo is. Hun vaart is stabiel en gedegen, maar lang­zaam.
Roeiers willen vooral dingen ‘praktisch’ houden.

Kanoërs hebben hun rug gekeerd naar ‘het oude’ en zij kijken vooral naar de toekomst. Zij willen vooral weten ‘waar het naar toe gaat’. Wat is de visie ? Hoe ziet de nieuwe situatie er precies uit ? Zij laten zich wat minder leiden door praktische zaken en analyse, maar zij laten zich meer leiden door ideeën. De wens is bij hun vader van de gedachte. Hun vaart is sneller,  dynamischer, maar ook riskanter. Het gevaar van ‘omslaan’ en een nat pak halen is bij kanoërs groter dan bij roeiers.
Veel ondernemers zijn overigens kanoërs en vooral ambitie gedreven.

Onvrede is niet alleen een zaak van het ‘hoofd’. Ook het ‘hart’ speelt vaak een belangrijke rol. Onvrede kun je ‘voelen’, beleven. Soms zit  iets dwars zonder dat je weet wat het precies is, soms voel je ‘aan je water’ dat er iets mis is. Er is iets niet goed, maar je kunt dat niet goed benoemen. Het kan helpen zowel de situatie te beschrijven zoals die is en zoals die zou moeten zijn, om vervolgens te kijken naar eventuele verschilpunten.

Indien mensen onvrede voelen, dat kunnen benoemen en in staat zijn om ook wat aan die onvrede te doen, leidt dat tot actie. Niemand wil graag leven in een door hem of haar niet gewenste situatie als hij of zij daar wat aan kan doen. De mogelijkheid om een probleem aan te pakken noemen we veranderingsvermogen. Onvrede gekoppeld aan veranderingsvermogen leidt dus tot feitelijke verandering.
Daardoor is onvrede ook een zeer positieve kracht.  Het vormt de motor voor verandering. Zonder een voertuig (versnellingsbak, wielen e.d.) komt die motor echter niet vooruit! En dat voertuig is veranderingsvermogen.

Wanneer het mensen niet lukt een situatie te veranderen die zij ongewenst vinden  is er sprake van een geblokkeerd veranderingsvermogen. Onvrede gekoppeld aan geblokkeerd veranderingsvermogen leidt tot ontevredenheid. Je wilt wel anders maar je kunt niet. In tegenstelling tot onvrede is ontevredenheid geen positieve kracht! Zij is niet de basis voor verandering, ja is zelfs vaak een belemmering voor verandering. Onvrede levert energie, ontevredenheid kost energie. Hoe vaker je succesvol hebt kunnen veranderen, des te groter heeft jouw veranderingsvermogen zich kunnen ontwikkelen en des te groter is jouw vertrouwen dat veranderen gaat lukken!

Wouter van der Loon
Organisatieadviseur