‘Ik rotzooi maar wat aan en niemand ziet het’ 

Lijd je aan het ‘imposter syndrome’?

‘Het kan nu niet lang meer duren, vandaag of morgen val ik door de mand en sta ik in mijn hemd. Het is me sowieso een raadsel dat mijn collega’s nog niet door hebben dat ik maar wat aanrommel’. Wie dat gevoel herkent heeft last van het ‘imposter syndrome’ oftewel bedriegers- of oplichtersfenomeen. Wat is het en als je het hebt hoe kom je ervan af. Als dat nodig is, want misschien ben je inderdaad niet geschikt voor je huidige functie. Dat is vaker het geval dan je denkt.

De loopbaan van de gemiddelde werknemer zal een stijgende lijn laten zien. Je komt ergens groen binnen, wordt beter in je vak, doet ervaring op, krijgt meer verantwoordelijkheid, maakt carrière op je werkterrein of groeit door naar een andere functie bij dezelfde of een andere werkgever. Niets aan de hand, je groeit totdat de grenzen van je mogelijkheden binnen bereik komen, daarna vlakt die stijgende lijn af. Of je groeit nog één stap hoger en dan blijkt je polsstok net te kort. Dat heeft niets te maken met het ‘imposter syndrome’, je hebt in dat geval je kwaliteiten overschat en dat zien je collega’s ook.

Voorkom stress

Als je lijdt aan het oplichtersfenomeen denk je zelf dat je niet voldoet, dat je inzet te laag is, de kwaliteit van je werk te gering en dat alle collega’s dat zien. Je hebt het gevoel dat de positie die je hebt behaald niets te maken heeft met het eigen kunnen, maar met toeval of geluk. Dat is niet zo, vaak word je in werkelijkheid gezien als een gewaardeerde en vakkundige collega. Waar komt dat gevoel dat je niet voldoet dan vandaan? Daar hebben wetenschappers verschillende ideeën over, maar de rode draad is dat het fenomeen vooral vaker voorkomt bij vrouwen en vooral in sterk competitieve omgevingen. Dan wordt de kans groter dat je gaat lijden aan het bedriegersfenomeen. Ze vergelijken zichzelf met mensen die het voor hun gevoel beter doen dan zij. Die maken sneller promotie, zijn vaak prominent aanwezig en ogen zelfverzekerd. Dat levert bij deze imposters meer stress op. Doe je daar als werkgever niets aan, dan loop je de kans dat personeel wordt beschadigd of zich terugtrekt in minder prominente functies. Het is dus voor werkgevers van belang te checken of medewerkers het gevoel hebben dat ze er bij horen en echt onderdeel van het team zijn.

Ben je een ‘imposter’?

Misschien is het gevoel dat je niet voldoet wel terecht? Dat kan natuurlijk ook. Misschien dacht je dat de functie bij je zou passen, maar valt het in de praktijk tegen. Misschien is er gewoon sprake van een mismatch. De nieuwe situatie kan te zwaar zijn, maar waardoor? Heb je meer begeleiding nodig, zou een cursus helpen of ondersteuning van een ervaren collega of ben je gewoon een perfectionist die eigenlijk nooit tevreden is met je eigen prestatie? Onderneem in elk geval actie, zoek hulp, voorkom in elk geval een burnout. Kom je er niet uit, dan ga je gewoon op zoek naar een andere functie of baan, want plezier in je werk dat bij je past in een omgeving waarin je je goed voelt is belangrijk.