Voorwoord Hans Eberson – Wie zijn we en waar gaan we naartoe?

In de NRC van zaterdag 15 juni deden George Brugmans (directeur Internationale Architectuur Biennale) en Marleen Stikker (directeur van de Waag, een organisatie die de invloed van technologie op de samenleving onderzoekt) een dringende oproep aan minister Van Engelshoven (OCW) om een programma samen te stellen dat bijdraagt aan de ontwikkeling van onze sociaal-maatschappelijke weerbaarheid. In gewoon Nederlands: de cultuursector zou een actieve rol moeten spelen bij het verkennen en richting geven aan de toekomst. Dat is nodig in deze tijd van ingrijpende transities. “Klimaatverandering is klimaatcrisis geworden, de wereldpolitiek verhardt, de sociale ongelijkheid groeit. Burgers worden consumenten en consumenten zijn handelswaar. Populisten vervalsen, bedrijven koloniseren en zoekmachines versnipperen ons collectieve geheugen. De transities stellen ons voor grote vragen: Wie zijn we, waar willen we naartoe en hoe komen we daar?”

Lijkt dat allemaal een tikkeltje overdreven? Ik denk het niet, ik heb het gevoel dat Brugmans en Stikker de spijker recht op zijn kop slaan. Het tempo van veranderingen, de mate waarin we daar als privépersoon geen rol van betekenis meer in spelen en de ongrijpbaarheid van de uitkomst van al die transities zou ons toch op zijn minst moeten verwonderen. Of een beetje bang moeten maken. We zouden het in elk geval op de voet moeten volgen, want het gaat per slot van rekening om ons leven, onze sociale omgeving, ons milieu. Maar niets is minder waar. We leven van dag tot dag, zien wel wat er op ons afkomt en geloven heilig in een goede afloop. Brugmans en Stikker dichten de creatievelingen onder ons een grote rol toe. De ontwerpers, kunstenaars, de stedenbouwers en architecten die samen met burgers, overheden, bedrijven en bestuurders op zoek gaan naar onze toekomst. Maar daar moet volgens hen wel mee worden gestart, niet morgen maar vandaag. Daar ligt dus een opdracht voor de minister. Zij moet er voor zorgen dat er meer ruimte komt voor cultureel onderzoek naar grote sociaal-maatschappelijke opgaven. Mensen hebben een enorm vermogen om met voortdurende verandering om te gaan. Dat hebben ze keer op keer laten zien. De veranderingen die momenteel plaatsvinden, die nog sneller een nog grotere impact op de maatschappij hebben. Ik blijf het zeggen, ga aan de slag, stel regels op, heb impact op wat er allemaal gebeurt, want wat er op het spel staat is helder.

Hans Eberson